Overeenkomst ontbinden bij wanprestatie: wanneer mag dat?

Komt de andere partij haar verplichtingen niet na, dan kunt u de overeenkomst onder voorwaarden ontbinden. Ontbinding betekent dat de afspraak (gedeeltelijk) wordt teruggedraaid: beide partijen hoeven niet langer na te komen en al geleverde prestaties worden in beginsel ongedaan gemaakt. Het is een ingrijpend middel met duidelijke spelregels.

Wanneer mag u ontbinden?

Voor ontbinding gelden grofweg twee voorwaarden:

1. er is sprake van een tekortkoming — de ander komt een verplichting niet (goed) na;
2. de ander is in verzuim, óf nakoming is blijvend onmogelijk.

Dat verzuim laat u meestal intreden met een ingebrekestelling: een laatste redelijke termijn om alsnog na te komen. Gebeurt dat niet, dan staat de weg naar ontbinding open.

Niet bij elke tekortkoming

Een kleine of bijkomstige tekortkoming rechtvaardigt geen volledige ontbinding. De wet maakt hierop een uitzondering: als de tekortkoming de ontbinding "met haar gevolgen" niet rechtvaardigt, blijft de overeenkomst in stand. Bij een gebrek dat eenvoudig te herstellen is, ligt herstel of een prijsvermindering vaak meer voor de hand dan volledige ontbinding.

Gehele of gedeeltelijke ontbinding

U hoeft niet altijd de hele overeenkomst terug te draaien. Bij een deellevering of een deels gebrekkige prestatie kunt u ook gedeeltelijk ontbinden — bijvoorbeeld alleen voor het ondeugdelijke deel. Zo houdt u het bruikbare deel in stand en corrigeert u alleen wat misging.

Ontbinden of schadevergoeding?

Ontbinding en schadevergoeding sluiten elkaar niet uit. U kunt ontbinden én daarnaast de schade vorderen die u door de tekortkoming lijdt — denk aan de meerkosten om hetzelfde elders te regelen.

Leg de ontbinding altijd schriftelijk vast en benoem concreet welke tekortkoming eraan ten grondslag ligt en dat de ander in verzuim is.

De praktische volgorde

In de praktijk verloopt het vaak zo: eerst een ingebrekestelling met een redelijke termijn, dan — als nakoming uitblijft — een schriftelijke ontbindingsverklaring. Bewaar al uw correspondentie en verstuur de stukken aantoonbaar, bij voorkeur aangetekend met bewijs van ontvangst. Dat bewijs is bepalend als het tot een procedure komt.